Na vijftig jaar terug naar Duin en Bosch; wat een veranderingen

BEN IN DE BUURT EN RIJD EVEN HET TERREIN OP VAN DUIN EN BOSCH

Als ik in de buurt ben rijd ik nog wel eens het oude ziekenhuisterrein op. Dat heet tegenwoordig: ‘Landgoed Duin en Bosch.’ Iedere keer is er wel iets nieuws te zien daar. Het houdt niet op met vernieuwingen van oude paviljoens naar appartementen; sloop oude paviljoens en nieuwbouw van woonhuizen voor mensen met een dikke portemonnee. Een aantal in de oude stijl van rond 1900, maar met nieuwe elementen; aangepast aan de tijd van nu.

DE OUDE WATERTOREN, VROEGER EEN BAKEN VANUIT DE WIJDE OMTREK

Was vroeger de watertoren een baken in de duinen om te bepalen welke kant je op moest, nu zijn de bomen zo hoog, dat je hem niet meer overal kunt zien. Er was trouwens nog een onmiskenbaar geluid ook, dat van Duin en Bosch kwam: om klokslag 12.00 uur ging de stoomfluit.

STOOMFLUIT OP ANDERE TIJD TE HOREN, DAN WAS HET EEN ALARM

Was de stoomfluit op een ander tijdstip te horen, dan was het alarm! Dan was er ergens op het terrein brand en wist iedereen direct dat er binnen gebleven moest worden, als het tenminste jouw afdeling niet betrof! De mensen van de brandweer vlogen naar die ruimte van dienst, vlak naast de watertoren, om vandaar naar de plaats des onheils te vertrekken.

DE WATERTOREN IS ONT- EN OMMANTELD

De watertoren is ontmanteld. Het groene waterbassin is weggehaald. Hij staat van onder tot boven in de steigers. De bedoeling is namelijk dat er een één-kamer-hotel in komt. Het is natuurlijk een bijzondere locatie. Wie heeft het? Hoop wel voor de bezoekers dat ze er ook een lift in plaatsen. Hoeveel treetjes het zouden zijn om boven te komen weet ik niet, maar vast heel erg veel!

EEN ‘GEDENKWAARDIGE’ DAG VANDAAG: 50 JAAR VERPLEGING!

Het is vandaag een dag om even bij stil te staan. Het is namelijk 50 jaar geleden dat ik aan mijn opleiding voor B-verpleging begon. Het woord verpleegkundige moest nog worden uitgevonden; er waren broeders en zusters. Op mijn leerboeken stonden titels met de woorden: geestesziek en krankzinnigen. Nog altijd ben ik werkzaam als ambulant en zelfstandig BIG-geregistreerd verpleegkundige.

OUDERWETSE PSYCHIATRIE NIET ALTIJD EERBIEDIG

Er was een nachthoofd op het ziekenhuis, die geregeld tegen de jonge ‘zusjes’ zei: ‘kijk maar goed om je heen, want over een aantal jaren zullen deze mensen er niet meer zijn, en nooit meer komen.’ Zou ze gelijk hebben gehad? Zijn al die mensen die op Duin en Bosch ooit verpleegd werden op bijvoorbeeld ‘Scheer-achter’ er niet meer zijn? (Scheer-achter was de afdeling met de zwaarste en meest uiteenlopende/bizarre ziektebeelden en werd oneerbiedig door personeel onderling ook wel ‘de beerput’ genoemd…)

BEGRIJPELIJK DAT ER ZULKE TERMEN GEBRUIKT WERDEN

Dat dit soort termen gebruikt werden, daar moet je maar niet al te zwaar aan tillen. Om daar te werken was geestelijk en lichamelijk wèl erg zwaar, zodat je onderling wel gekheid -om in stijl te blijven- móest maken om op de been te blijven.

TERMEN DIE TIJDENS MIJN OPLEIDING NOG GEBRUIKT WERDEN

In de eerste jaren dat ik in de psychiatrie werkte werden deze termen nog gebruikt: diep-idioot, oligofreen, imbeciel. We hadden er immers te maken met alle mensen die zich niet in de maatschappij konden handhaven, niet alleen mensen met psychische klachten. Later zouden dan diegenen die van geboorte ‘anders’ waren, overgeplaatst worden naar de Zwakzinnigen Inrichtingen. Een woord dat evenals het toen normale woord Mongool, niet meer gebruikt wordt.

IN DE RAPPORTAGE STAAT DAT MENSEN ZIJN GEDEPORTEERD

Als ik nazomer 1978 na mijn zwangerschapsverlof terugkom op het werk, lees ik in de rapportage woorden als ‘gedeporteerd’ waar het gaat om de overplaatsing van allen die naar de nieuwe instituten zijn overgeplaatst. De collega’s die dat schreven zijn het er duidelijk niet mee eens. Immers, niemand van deze mensen heeft erom gevraagd en zij worden zo, zonder enige voorbereiding, weggerukt uit hun vertrouwde ’thuis’.
Dat was eerlijkheidshalve ook niet mogelijk geweest, vanwege hun beperkte verstandelijk vermogens. Met alle onrust die daar bij hoorde, kwam die overplaatsing keihard aan; hun wereld stond op z’n kop.

VEEL VERANDERINGEN NA HOSPITALISATIE, RESOCIALISATIE IS HET TOVERWOORD

Dat er in die vijftig jaar veel is veranderd, mag duidelijk zijn. Ik wil er een paar benoemen. Zo werd er begin jaren zeventig een project gestart bij patiënten, zoals dat toen nog heette, en moest zelfstandigheid aangemoedigd moest worden. Nu noemen we dat dan weer zelfredzaamheid. Bijvoorbeeld zichzelf wassen en aankleden. Werd dat gewoonlijk dagelijks door de verpleging gedaan, als een automatisme, ineens moest dat veranderd worden. Ik zie mannen nog prutsen met de knoopjes van hun overhemd. Wie er gehospitaliseerd was? Euhhhh…

BEPAALDE BEHANDELMETHODEN NIET MEER IN GEBRUIK

Zo werden bijvoorbeeld elektroshocks niet meer gegeven zonder narcose. Voor een dergelijke behandeling moest men later naar een algemeen ziekenhuis om daar onder lichte narcose de behandeling te ondergaan, die overigens steeds minder werd voorgeschreven. Gelukkig maar, want wat heb ik een angst gelezen in de ogen van hen die wachtten op het ogenblik van het inwerking zetten van het elektroshockapparaat.

TERUG NAAR DE WATERTOREN

Daar begon ik mee he, met de watertoren. Ben heel benieuwd wanneer deze klaar is om in gebruik te worden genomen. Jammer dat het uitzicht van daaruit niet meer zal zijn, wat het zo lang geleden was. Uitziend over de wijde omgeving en naar zee; denk ik, tenslotte kon je vanuit het Zusterhuis op de bovenste verdieping ook al de laatste duinenrij zien. Kòn, want ook het Zusterhuis is inmiddels afgebroken.

Onderzoek alles, behoud en deel het goede, maar blijf altijd kritisch!


Open brief aan Rutte: soms moet je beslissingen herzien, toch?

BESTE MENEER DE MINISTER, U HEEFT HET BESTE MET ONS VOOR.

Dáár twijfel ik echt niet aan, hoewel velen een andere mening zijn toegedaan. Maar heeft u er wel eens aan gedacht dat als je een beslissing neemt voor een heel volk, dat wel een keer verkeerd uit kan pakken? Misschien niet, maar u heeft het nu wel ondervonden. En zeker de mannen van de M.E. hebben het ondervonden. Vaders, geliefden, kinderen, die nu slapeloze nachten hebben omdat zij moeten proberen de orde te bewaren/ herstellen. Met alle lichamelijke en/of geestelijke gevolgen van dien.

BIJ KINDEREN HELPT HET, EIGEN VERANTWOORDELIJKHEID TE GEVEN

U heeft geen kinderen, anders zou u weten dat het geven van eigen verantwoordelijkheid beter werkt dan het verbieden van iets. Daar worden kinderen recalcitrant van. Kleine kinderen, maar ook grote kinderen en zeker jong volwassen kinderen. Hoewel je je af kunt vragen hoe volwassen ze dan wel/niet zijn. Volwassen zijn is niet leeftijd-gebonden!

OUDERS STELLEN HUN REGELS BIJ ALS DAT BETER IS

Ouders stellen hun regels bij. Als zij zien dat ze een verkeerde beslissing genomen hebben. Simpel he, en zeggen dan ook nog: ‘Sorry, dat was niet de beste keus. We gaan het anders doen.’ Als ze slim zijn, vragen ze zelfs advies aan hun kinderen! En weet u, meneer Rutte, dat helpt pas echt. Kinderen voelen dat ze voor vol worden aangezien, en gaan zich als zodanig gedragen.

HET LEVEN IS ZO SIMPEL, ALLEEN WIJ MENSEN MAKEN HET MOEILIJK

Het leven is zo simpel en is eigenlijk onderhevig aan maar één wet: de wet van oorzaak en gevolg. Hanteer je die wet, dan gaat het allemaal best. 
Maar luister eens naar de volkswijsheid: ‘Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet!’ Die recalcitranten zijn niet meer voor rede vatbaar; dat stadium zijn ze voorbij. Maar u toch wel? Dus: zou u het willen dat er een vrijheidsberoving wordt opgelegd als u in die leeftijd van de relschoppers zat? 

VRIJHEIDSBEROVING, DAAR GAAT HET OM!

Dat is immers waar het om gaat. Vrijheidsberoving van mensen. In de Psychiatrie moeten er ontelbare formulieren ingevuld worden als iemands vrijheid wordt afgenomen door bijvoorbeeld separatie. Hoe zit dat dan?
En even terugdenken aan de eenzame opsluitingen -jaja, wel met open deuren- van al die mensen in verzorgingshuizen, omdat ze niemand mochten ontvangen vorig jaar? Natuurlijk: ‘voor hun eigen bestwil enzovoort…’ Ik heb dat al direct geestelijke mishandeling genoemd. Enig idee hoevelen daar zijn weggekwijnd? Natuurlijk niet, want dat kun je niet meten!

STATISTIEKEN LIEGEN TOCH NIET? DE CIJFERS DALEN!

De statistieken laten zien dat de besmettingen dalen. Onder de ‘normale omstandigheden van de afgelopen weken’ wel te verstaan. Maar, hoe gaat dat nu dan? Met al die mensen die heus geen mondkapje dragen tijdens hun demonstraties? Die willens en wetens spugen naar anderen die hun de orde willen opleggen? Het is een trieste zaak.

HET TEGENOVERGESTELDE IS BEREIKT

En daar zitten we nu, met de gebakken peren, ofwel met vele steden vol onrust. Ik begrijp dat best. Nu GAAN de cijfers van besmetting omlaag, en dan worden er zulke drastische maatregelen genomen. Ook daar is een gezegde voor: ‘Boter na de vis!’ Zo voelt het voor al die mensen die uit hun plaat gaan. En heus, ik snap ze. Maar dat wil niet zeggen dat ik het goedkeur.

NOG EVEN TERUG NAAR HET GEZIN MET JONGE KINDEREN

‘Is dat nu nodig?’ zou een wijze oma tegen haar kinderen zeggen, die te streng zijn voor haar kleinkinderen…
Oma’s hebben nooit problemen met hun kleinkinderen. Er is namelijk geen strijd. Bij oma zijn de kinderen gewillig. Maar oma gaat er dan ook anders mee om dan de paps en mams van het kroost. Oma doet gewoon, oma straalt rust uit en bij oma zijn geen hoge verwachtingen. Oma vindt de kleinkinderen, in al haar wijsheid, goed zoals ze zijn. 

BOVENSTAANDE IS WAT ME NU TE BINNEN SCHIET TIJDENS TYPEN

Dit alles wat ik nu schrijf heb ik niet bedacht. Het rolt me zo uit de pen. Hoewel ik natuurlijk zit te typen. Het is maar een uitdrukking, he. 
Meneer Rutte, denk er eens over na, dat er niets aan de hand is als u genomen beslissingen terugdraait. Wees eens flink en zeg dat u dit verkeerd heeft ingeschat, en deze middelen erger zijn dan de kwaal! Draai het terug en heb vertrouwen in het Nederlandse Volk. Vertrouw op de goede afloop. Vertrouw op het positieve en ga niet uit van de negativiteit van een eventuele derde golf. 

DE KONING GING U VOOR IN EXCUSES AANBIEDEN

Enige tijd geleden ging onze Koning -tijdens de crisisperiode- op vakantie. Leuk voor hem, bij velen schoot het in het verkeerde keelgat. Hij is tot de orde geroepen en heeft uiteindelijk openlijk zijn excuses voor zijn ‘beetje domme’ actie aangeboden. Goed he, als iemand, zelfs de Koning van een land, dat kan! U zou dus niet de eerste zijn. 

ANGST IS EEN SLECHTE RAADGEVER

Was het ook niet zo dat angst een slechte raadgever is? Angst is gebrek aan vertrouwen. Hoe kan iemand, die geen vertrouwen heeft, nou de goede beslissingen nemen? Die neemt per definitie de verkeerde beslissing. 

WIE HET BETER WEET, DIE MAG HET ZEGGEN

En zoals altijd, mag iemand die het beter weet, het zeggen. Ik snap u echt wel meneer Rutte. Al die hete adem in de nek van zovelen die in de schaduw achter u staan en u lekker naar voren duwen om het woord te doen. Geen benijdenswaardige positie. Ik zou niet graag in uw schoenen staan. Maar dat hoeft gelukkig ook niet.

SCHOENMAKER BLIJF BIJ JE LEEST

Nu ga ik me verder bij mijn eigen leest houden. Het ambulant begeleiden van mensen met psychisch/ sociale problemen en mijn praktijk voor alternatieve, holistische geneeswijzen. Ik hou me in principe nooit met politiek bezig, maar dit moest ik even kwijt. Noem het gedrevenheid, dat ik dit geschreven heb. Niet meer en niet minder. 
Ik zou zeggen, dat als er maar één zin in staat die aanspreekt en tot nadenken stemt, er al veel is gewonnen. Meneer Rutte, ik wens u wijsheid.

Onderzoek alles, behoud en deel het goede, maar blijf altijd kritisch!